Το Άγιο Όρος απαντάται και σαν «Περιβόλι της Παναγιάς», μία ονομασία που ξετυλίγεται μέσα από μία πανέμορφη ιστορία.

Άγιο Όρος

Το Άγιο Όρος, ένας ιερός τόπος που τυλίχτηκε μέσα στους αιώνες από μύθους και ιστορία, θρησκεία και τέχνη, για χίλια χρόνια τώρα, χαρακτηρισμένο πια ως μία πολύτιμη παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά από την Unesco.

Ο επιβλητικός Άθωνας παρέτρεψε τους ανθρώπους να τον συνδέσουν με μύθους λόγω του επιβλητικού του όγκου, προσωποποιώντας τον σε γίγαντα που άλλοτε ξεκόλλησε ένα βράχο από τη Θράκη και πετώντας τον στην Χαλκιδική δημιούργησε το όρος του Άθωνα και άλλοτε πάλι όταν ο Ποσειδώνας, θεός της θάλασσας πέταξε ένα βράχο προς τον ‘Αθωνα, σκοτώνοντας τον.

Το Άγιο Όρος απαντάται και σαν «Περιβόλι της Παναγιάς», μία ονομασία που ξετυλίγεται μέσα από μία πανέμορφη ιστορία. Όταν η Παναγιά ταξίδευε με τον Ευαγγελιστή Ιωάννη ώστε να επισκεφτούν τον Λάζαρο, μία θαλασσοταραχή ανάγκασε το καράβι τους να δέσει σε ασφαλές λιμάνι της χερσονήσου. Εκεί λοιπόν η Παναγιά εντυπωσιάστηκε από την σπάνια ομορφιά και ζήτησε από τον Υιό της να της το δωρίσει.

Οι πρώτοι μοναχοί που εγκαθίστανται στο Άγιο Όρος καταγράφονται μόλις στις αρχές του 9ου αιώνα, που αρχικά κατοικούσαν σε σπηλιές, ενώ ο τρόπος της μοναστικής ζωής άλλαξε ριζικά με την άφιξη του οσίου Ευθυμίου του Μικρασιάτη.

Το 883 οι μοναχοί του Αγίου Όρους σύμφωνα με αυτοκρατορική απόφαση του Βασιλείου του Α’, εξασφάλισαν το δικαίωμά τους να ασκητεύουν ελεύθερα, διατηρώντας το μέχρι και σήμερα, ενώ στα μέσα το 10ου αιώνα η χερσόνησος αρχίζει να παίρνει την ονομασία «Άγιο Όρος». Ο όσιος Αθανάσιος ο Αθωνίτης σημάδεψε την μοναστική πολιτεία με την έντονη παρουσία του αλλά και με τις δραστικές αλλαγές που επέφερε και αφού εξασφάλισε μεγάλες κρατικές χρηματοδοτήσεις, έχτισε τη «Βασιλική» στις Καρυές, στην θέση του μικρού ναού του Πρωτάτου. Η «Βασιλική» ήταν η έναρξη για περαιτέρω σπουδαία κτίσματα, όπως η μονή Μεγίστης Λαύρας, η Μονή Ζυγού, η μονή Ιβήρων, Βατοπεδίου και άλλων.

Το άβατο του Αγίου Όρους επήλθε τον 12ο αιώνα, όταν κτηνοτρόφοι εγκαταστάθηκαν στην χερσόνησο, δημιουργώντας αναστάτωση στην μοναστική ζωή των μοναχών. Έτσι, βασιλική παρέμβαση εκδίωξε τους κτηνοτρόφους και όλους τους κοσμικούς, καθώς και τις γυναίκες, θεσμοθετώντας την απαγόρευση της εισόδου αυτών, κάτι που κατοχυρώθηκε μόνο τον 20ο αιώνα από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και πιο συγκεκριμένα το 1387 το Άγιο Όρος υποτάχθηκε στους Οθωμανούς, για λίγο διάστημα, μέχρι να επιστρέψει στην κυριαρχία του Βασιλιά της Θεσσαλονίκης. Το 1423 υποτάσσεται και πάλι, εκούσια αυτή τη φορά, εξασφαλίζοντας την ηπιότερη μεταχείριση των κατακτητών. Οι μοναχοί εκμεταλλευόμενοι αυτού του γεγονότος, κατάφεραν να ενισχύσουν τον τομέα της παιδείας και μεταξύ άλλων να ιδρύσουν την Αθωνιάδα, μία σχολή που κατάφερε να επηρεάσει κατά πολύ την άσχημη κατάσταση της παιδείας του υπόδουλου τότε ελληνισμού. Το 1821 το Άγιο Όρος παρόλα αυτά τάχθηκε στο πλευρό της Χαλκιδικής και βοήθησε στην Επανάσταση, γεγονός που πλήρωσε αργότερα πολύ ακριβά, και οικονομικά αλλά και με θύματα, άνδρες, γυναίκες και παιδιά, που είχαν βρει τότε καταφύγιο στο Άγιο Όρος.

Μετά το τέλος της επανάστασης, το Άγιο Όρος προσέλκυσε πλήθος μοναχών, από διάφορες χώρες όπως Βουλγαρία, Ρωσία, Ρουμανία. Το 1912, το Ελληνικό Ναυτικό απελευθέρωσε το Άγιο Όρος ενώ το 1926, βάση του Νομοθετικού Διατάγματος ορίζεται σαν αυτοδιοίκητο τμήμα της Ελλάδας.

Με ιεραρχική σειρά οι μονές του Αγίου Όρους είναι:
  • 1. Μεγίστης Λαύρας
  • 2. Βατοπεδίου
  • 3. Ιβήρων
  • 4. Χιλανδαρίου
  • 5. Διονυσίου
  • 6. Κουτλουμουσίου
  • 7. Παντοκράτορος
  • 8. Ξηροποτάμου
  • 9. Ζωγράφου
  • 10. Δοχειαρίου
  • 11. Καρακάλλου
  • 12. Φιλοθέου
  • 13. Σίμωνος Πέτρα
  • 14. Αγίου Παύλου
  • 15. Σταυρονικήτα
  • 16. Ξενοφώντος
  • 17. Γρηγορίου
  • 18. Εσφιγμένου
  • 19. Αγίου Παντελεήμονος
  • 20. Κασταμονίτου
Οι σκήτες είναι :
  • Προδρόμου (Μεγίστης Λαύρας)
  • Αγίας Άννης (Μεγίστης Λάυρας)
  • Καυσοκαλυβίων (Μεγίστης Λαύρας)
  • Αγίου Ανδρέου (Βατοπεδίου)
  • Αγίου Δημητρίου (Βατοπεδίου)
  • Κοιμήσεως της Θεοτόκου (Αγίου Παντελεήμονος)
  • Προφήτη Ηλία (Παντοκράτορα)
  • Τιμίου Προδρόμου (Ιβήρων)
  • Αγίου Παντελεήμονα (Κουτλουμουσίου)
  • Λάκκου (Αγίου Παύλου)
  • Νέα Σκήτη (Αγίου Παύλου)
  • Ευαγγελισμού (Ξενοφώντος)